Zagrożenia podczas udzielania pierwszej pomocy - jak się chronić.

 

     Katowice, środa, pochmurne listopadowe popołudnie. Na przejściu dla pieszych na ulicy Brynowskiej samochód osobowy potrąca kobietę, która wtargnęła na pasy.

Ludzie będący świadkami zdarzenia wzywają służby ratunkowe. Część z nich zaczyna udzielać kobiecie pierwszej pomocy. Potrącona ma rany, pojawia się krew.

Po przyjeździe zespołu ratownictwa medycznego, który przejmuje udzielanie pomocy poszkodowanej, świadkowie oddalają się z miejsca zdarzenia. Nazajutrz w mediach pojawia się informacja „Katowicka policja zwraca się z apelem do świadków wypadku drogowego, do którego doszło w środę około 17.30 na ulicy Brynowskiej w Katowicach. Na przejściu dla pieszych została potrącona kobieta. Wszystkie osoby, które były świadkami tego zdarzenia, a w szczególności osoby, które udzielały pomocy poszkodowanej, proszone są o pilny kontakt z policjantami z Katowic”.

Zdarzenie jakich wiele. O co więc chodzi?

Poszkodowana okazała się nosicielem wirusa HIV. Aby zminimalizować ryzyko zakażenia, osoby mające kontakt bezpośredni z krwią poszkodowanej powinny jak najszybciej przyjąć leki antywirusowe. Czy potrafisz sobie wyobrazić, że tego typu informacja, którą słyszysz w mediach dotyczy właśnie Ciebie?

 

     Powyższy przykład potraktujmy jako dobry wstęp do szerokiego zagadnienia jakim jest bezpieczeństwo podczas prowadzenia akcji ratunkowych. Martwy ratownik nikomu nie pomoże. Ratownik, który ulega wypadkowi sam wymaga udzielania pomocy. Czy ratując życie mam działać aż tak heroicznie, aby poświęcić swoje zdrowie oraz być może zdrowie swoich bliskich?

     Podczas udzielania pierwszej pomocy ratownik narażony jest na bardzo wiele zagrożeń, a zagrożenia biologiczne to zaledwie kilka z nich. W tym artykule postaramy się omówić podstawowe kategorie zagrożeń na które trzeba zwrócić uwagę.

 

Zagrożenia mechaniczne

     Jest wrzesień, wczesny poranek, złe warunki pogodowe. Mężczyzna podróżuje wraz z rodziną drogą ekspresową numer S52. W pewnym momencie na przeciwległym pasie ruchu zauważa wypadek. Z uwagi na niewielki ruch, zatrzymuje samochód na poboczu i przechodzi na przeciwległy pas aby zabezpieczyć miejsce wypadku, wezwać pomocy oraz udzielić pomocy poszkodowanym. Po opanowaniu sytuacji wraca do swojego samochodu. Przeskakuje przez barierki. Zdarzenie ma miejsce na wiadukcie. Mężczyzna spada 10 m. w dół ginąc na miejscu.

Fatalny zbieg okoliczności, jednak również kolejny dowód na to, że zagrożenia czyhają na nas wszędzie.

     Zadbaj, abyś podczas akcji ratunkowej nie został uderzony, potrącony, przygnieciony, przecięty, przekłuty. Rozglądnij się. Bądź ostrożny. Upewnij się, że osoba do której podchodzisz nie ma wobec ciebie złych zamiarów oraz czy nie jest to miejsce przestępstwa. Zadbaj o swoją widoczność i ewentualne oświetlenie. Tam, gdzie to konieczne stosuj kamizelkę odblaskową. Dobrym przykładem są wypadki komunikacyjne lub wypadki w zakładach produkcyjnych. W zakładach produkcyjnych stosuj również wszystkie wymagane środki ochrony osobistej. Jeżeli masz samochód zadbaj o kamizelki dla wszystkich pasażerów. Każdy z nich zasługuje na bezpieczeństwo. Zabezpiecz dobrze miejsce zdarzenia, a także rozbity wrak. Dopiero po takim zabezpieczeniu możesz rozpocząć udzielanie pomocy.

 

     Lipcowy poniedziałek, wczesne popołudnie nad polskim morzem. W pewnym momencie ludzie wypoczywający na plaży zauważają wzywającego pomocy nastolatka, który z powodu sporych fal nie potrafi dopłynąć do brzegu. Grupka ludzi bez namysłu rzuca się na pomoc. Jest wśród nich również policjant. Akcja okazuje się skuteczna, nastolatka udaje się wyciągnąć na brzeg. Mniej szczęścia ma policjant. Bohaterską postawę jaką się wykazał przypłaca życiem.

     Odruch jaki posiada większość z nas, widząc osobę potrzebującą pomocy decydujemy się na pomoc za wszelką cenę. Jednak ratowanie osoby tonącej, jak również osoby która wpadła pod lód niesie za sobą duże ryzyko i wiele z takich akcji zakończyło się dla ratowników fatalnie. Niezbędna jest tu znajomość pewnych technik, które ratownicy wodni nabywają podczas swojego szkolenia. Techniki te głównie opierają się o umiejętność właściwego uchwycenia osoby tonącej i niejako obezwładnienie jej ponieważ stan, w którym się znajduje uniemożliwia racjonalne postępowanie i współpracę z ratującym. Dodatkowo niezbędne są doskonałe umiejętności pływackie pozwalające poradzić sobie z trudnymi warunkami panującymi w wodzie. Jeżeli nie posiadasz takich umiejętności wstrzymaj się od instynktownego skakania do wody i rozważ w pierwszej kolejności dostarczenie tonącemu przedmiotów za pomocą których będzie mógł utrzymać się na powierzchni.

 

Zagrożenia chemiczne

     Marzec, niewielka gminna miejscowość na Podkarpaciu. Pracownicy oczyszczalni ścieków rozpoczynający poranną zmianę zauważają kolegę ze zmiany nocnej leżącego w jednej ze studzienek. Bez zastanowienia jeden z pracowników wskakuje do studzienki aby wydobyć kolegę. Po chwili traci przytomność. Obydwaj ulegają zatruciu siarkowodorem Nie udaje się ich uratować.

     Część zagrożeń będziesz w stanie szybko zidentyfikować np. po charakterystycznym zapachu. Jeżeli jesteś pracownikiem zakładu, w którym używa się środków chemicznych lub w przebiegu procesów technologicznych istnieje możliwość ich wytworzenia, zapoznaj się dobrze z oceną ryzyka. Jednak nie wszystkie zagrożenia chemiczne są łatwe do zidentyfikowania. Popularny tlenek węgla, czyli czad,co roku zabija mnóstwo nieświadomych tego zagrożenia osób. Jest bezbarwny i bezwonny co utrudnia jego identyfikację. Z tego powodu ofiarami czadu niejednokrotnie stają się również służby ratunkowe. Jeżeli zauważysz niepokojące objawy u kilku osób przebywających w tym samym pomieszczeniu, a w pobliżu może znajdować się źródło czadu (piec CO, pożar) jak najszybciej pootwieraj okna, wyjdź z mieszkania i zaalarmuj służby ratunkowe.

 

Zagrożenia biologiczne

     Przypadek omówiony we wstępie do tego artykułu dotyczy ryzyka zakażenia wirusem HIV. Wirus ten wzbudza powszechny strach ze względu na bardzo duże skutki zdrowotne zakażenia. Nie należy jednak do tych czynników biologicznych, które przenoszą się łatwo. Największy odsetek ludzi zaraża się poprzez kontakty seksualne, natomiast do zakażenia drogą krwiopochodną niezbędne jest przeniesienie sporej ilości krwi. Ratujący musiałby mieć zranioną skórę przez którą krew mogłaby wniknąć. Dla porównania do zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B potrzebne jest przeniesienie znacznie mniejszej ilości. Jest to więc zagrożenie o wiele bardziej realne biorąc również pod uwagę, że nosicieli tego wirusa jest dużo więcej. Do czynników przenoszonych drogą krwiopochodną doliczymy również wirus zapalenia wątroby typu C. Wywołuje on również duże skutki zdrowotne, a sytuację komplikuje fakt, iż w przeciwieństwie do WZW nie ma na chwilę obecną skutecznej szczepionki przeciw temu wirusowi. Nie zapominajmy również, iż do zakażenia może dojść także drogą kropelkową (prątki gruźlicy, wirusy grypy) lub poprzez kontakt bezpośredni (wirus opryszczki).

     Ryzyko zakażenia podczas prowadzenia akcji ratunkowej może zostać znacznie ograniczone poprzez stosowanie środków ochrony osobistej. Stosowanie rękawiczek (lateksowych, nitrylowych, winylowych) redukuje ryzyko zakażenia się podczas kontaktu krwi ze skórą poszkodowanego. Z kolei maseczka do sztucznego oddychania (najlepiej typu POCKET) ochroni nas przed zakażeniami drogą kropelkową, a także pomoże pokonać barierę estetyczną przed wentylacją metodą usta-usta. Przydatne mogą być również inne środki ochrony osobistej takie jak okulary czy maseczki ochronne. Jeżeli chcesz uniknąć przykrych zdarzeń związanych z kontaktem z materiałem biologicznym zadbaj, by środki ochrony osobistej zawsze znalazły się na wyposażeniu twojej apteczki oraz, aby były to produkty dobrej jakości. Problem jednak polega na tym, iż środków ochrony osobistej zazwyczaj przy sobie nie posiadamy. Prostym rozwiązaniem może być brelok, który bez problemu można przymocować do kluczy czy też umieścić w torebce. Zawiera on rękawiczki i prostą maseczkę do wentylacji metodą usta-usta. Pamiętaj, od tego czy używasz środków ochrony osobistej bezpośrednio zależy twoje zdrowie!

 

Zagrożenia elektryczne

Zestaw zagrożeń uzupełnią nam jeszcze te, które związane są z elektrycznością. Jeżeli masz choć cień podejrzenia, iż przyczyną zdarzenia może być porażenie prądem, w pierwszej kolejności znajdź i odłącz źródło zasilania. Nie uderzaj poszkodowanego oraz nie próbuj go odciągać za pomocą izolatorów. Wytwarzający się łuk elektryczny może być dla Ciebie niebezpieczny.

 

 

 

 

 

 

 

Podsumowanie

Opisane przykłady powinny ci uzmysłowić, iż udzielanie pomocy nie zawsze jest bezpieczne. Bez znaczenia czy pomocy udziela zespół ratownictwa medycznego czy też przypadkowi świadkowie, kwestia zachowania własnego bezpieczeństwa jest kluczowa w ratownictwie.

Zapamiętaj - DOBRY RATOWNIK TO ŻYWY RATOWNIK!

mgr Stanisław Grosicki - inspektor BHP, ratownik medyczny