„Inspirujemy ludzi do ratowania życia oraz życia w zdrowiu. To proste zaufaj nam”.

 

Powyższe zdania stanowią misję naszej firmy. W swojej pracy zawodowej od lat zajmujemy się ratowaniem ludzi. Stanowi to również główny kierunek naszej działalności, w której staramy się uświadamiać jak ważne jest udzielanie pierwszej pomocy.  Ten artykuł będzie jednak poświęcony próbie osiągnięcia drugiego celu zawartego w naszej misji. Zajmiemy się w nim szeroko rozumianym pojęciem promocji zdrowia oraz postaramy się uświadomić sobie jak duży wpływ na nasze życie mają takie elementy jak styl życia czy środowisko w którym  żyjemy.

 

Nie od dziś wiadomo, że lepiej zapobiegać niż leczyć. Już w oryginale przysięgi Hipokratesa można znaleźć zdanie wypowiadane przez nowych adeptów sztuki lekarskiej „Zdrowy tryb życia i sposób odżywiania zalecał będę wedle swoich sił i osądu, mając na względzie pożytek cierpiących, chroniąc ich zaś przed szkodą i krzywdą.”

 

Zdrowie wg definicji Światowej Organizacji Zdrowia to stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. O naszym zdrowiu będzie zatem decydowało bardzo wiele elementów. Pomimo, iż na kilka z nich nie mamy wpływu to jednak zdecydowaną większość możemy kontrolować  co z pewnością odbije się na naszym zdrowiu i samopoczuciu.

 

W 1973r. zespół kierowany przez Marca Lalonda będącego wówczas ministrem zdrowia Kanady opracował dokument, w którym zaprezentowano koncepcję tzw. „pól zdrowia” czyli kilku czynników mających największy wpływ na zdrowie człowieka.

 

Zgodnie z koncepcją zespołu Lalonda największy wpływa na nasze zdrowie ma styl naszego życia. Przez lata procentowy udział tego czynnika wahał się w przedziale 50-55%. Pozostałe czynniki to środowisko w którym żyjemy  (20%), czynniki genetyczne (15-20%) oraz jakość i organizacja opieki zdrowotnej (10%). Ciekawostką jest fakt, że to na co zazwyczaj najbardziej narzekamy ma tak naprawdę najmniejszy wpływ na nasze zdrowie. Biorąc pod uwagę, iż to styl życia w największym stopniu determinuje stan naszego zdrowia nie można ukryć, iż to my sami w największym stopniu o nim decydujemy.

 

Styl życia

Styl życia to pojęcie bardzo ogólne i szerokie. Możemy w nim wyszczególnić choćby nasze przyzwyczajenia żywieniowe, poziom aktywności fizycznej, poziom stresu, aktywność zawodową i pozazawodową, zaangażowanie społeczne, kulturalne, duchowe itd. Przy obecnym tempie życia niektóre z powyższych elementów zdają się być przez nas lekceważone.

 

W pierwszej kolejności przeanalizujmy nasze przyzwyczajenia żywieniowe. Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie co kilka lat na podstawie najnowszych badań wydaje zalecenia odnośnie zasad zdrowego odżywiania. Graficznym odzwierciedleniem badań jest tzw. piramida zdrowego żywienia

Jak widać na załączonym schemacie w prosty sposób przedstawiono pewne grupy produktów, które spożywane w odpowiedniej proporcji i z odpowiednią częstotliwością przyczynią się do zwiększenia komfortu życia poprzez zapobieganie otyłości oraz często z nią związanych chorób cywilizacyjnych takich jak cukrzyca oraz choroby układu krążenia. W znacznym stopniu wpłyną również na zmniejszenie ryzyka zachorowania na różnego rodzaju nowotwory.  Jedzmy zatem regularnie, najlepiej 4-5 razy dziennie co 3-4 godziny. Podstawę naszego żywienia powinny stanowić produkty roślinne. Nawet połowę tego co jemy z zachowaniem proporcji ¾ warzywa i ¼ owoce. Będą one doskonałym źródłem witamin, mikroelementów, błonnika, węglowodanów itd. Następnie produkty zbożowe, najlepiej pełnoziarniste, które dostarczą nam duże ilości błonnika i przeciwutleniaczy. Nabiał spożywany w ilości około 2 szklanek mleka dziennie uzupełni zapotrzebowanie na wapń, a dodatkowo białko, tłuszcze, węglowodany, witaminy i mikroelementy. Mleko może być również zastąpione jogurtami, kefirami bądź serem. A teraz to co w wielu przypadkach najtrudniejsze. W przypadku bardzo wielu ludzi ograniczenie spożycia mięsa jest zadaniem niewykonalnym. Instytut Żywności i Żywienia zaleca ograniczenie spożycia mięsa, a zwłaszcza czerwonego do 0,5 kg na tydzień. Mięso dostarcza nam duże ilości białka i niektórych mikroelementów jednak jego nadmiar powoduje wprowadzenie do organizmu nadmiernej ilości tłuszczu co z pewnością przyczynia się do rozwoju chorób układu krążenia. Mięso śmiało zastąpić można rybami. Jeżeli jednak mięso to lepiej białe np. drób ze względu na mniejszą zawartość tłuszczu. Tłuszcze zwierzęce takie jak oleje czy masło zastąpić można tłuszczami roślinnymi. Zdecydowanie ograniczajmy spożycie cukru, soli, alkoholu czy słodyczy. Poza tym pamiętajmy o regularnym spożywaniu wody w ilości co najmniej 1,5l dziennie. 

Trudno zmienić nagle wszystkie swoje przyzwyczajenia żywieniowe. Warto jednak spróbować choćby stopniowo wprowadzać zmiany do codziennego jadłospisu póki nie jest za późno.

 

Stopień, w którym nasz organizm jest dewastowany przez różnego rodzaju używki jest również ogólnie znany. Pod względem spożywania alkoholu wysokoprocentowego jesteśmy w ścisłej europejskiej czołówce. Alkohol spożywany regularnie jak również w nadmiarze zdecydowanie zwiększa ryzyko zachorowań na nowotwory, choroby układu krążenia i cukrzycę. Po spożyciu alkoholu wzrasta również ryzyko niebezpiecznych zachowań i zdarzeń jak np. kierowanie pojazdem pod wpływem alkoholu czy inicjowanie konfliktów. To z kolei zwiększa ryzyko urazów, degraduje relacje rodzinne i społeczne. Ryzyko zwiększa się kilkukrotnie jeżeli do spożywania alkoholu dodamy jeszcze równoczesne spożywanie lekarstw.  Szkodliwości palenia papierosów również nie trzeba raczej nikomu udowadniać. Sposób w jaki zarówno alkohol jak również papierosy uzależniają powoduje jednak, że wciąż bardzo duża część społeczeństwa po te używki regularnie sięga. Podobnie jak alkohol, palenie papierosów również zwiększa ryzyko zachorowań na nowotwory oraz choroby układu krążenia. Negatywne skutki stosowania narkotyków będą uzależnione od rodzaju stosowanej substancji. W większości przypadków są to silnie uzależniające substancje niszczące głównie psychikę człowieka, lecz również podobnie jak alkohol zwiększające ryzyko niebezpiecznych zachowań oraz niszczące relacje społeczne.  Stosunkowo nowym problemem są również dopalacze. Pod wieloma względami ich działanie nie odbiega znacznie od działania narkotyków a nawet powoduje gorsze skutki. Problem jest tym większy, że są to przeważnie substancje o których działaniu niewiele wiadomo.

Najprostszym sposobem na zmniejszenie ryzyka jest rezygnacja z używek lub chociaż znaczne ograniczenie ich stosowania. Pomocą dla palaczy mogą być rozwiązania farmakologiczne takie jak plastry czy gumy z nikotyną, najważniejsza jednak będzie silna wola. Dla osób, którym trudno samodzielnie zerwać z nałogiem czeka mnóstwo instytucji, które mogą w tym pomóc.

 

Nie sposób nie zauważyć, iż najniższe piętro piramidy żywienia odbiega nieco od reszty. Stanowi je aktywność fizyczna, której brak i siedzący tryb życia powodują, iż z czasem nadmierna podaż energii z pożywienia znacznie przewyższa możliwości jej spożytkowania. Prowadzi to nieuchronnie do nadwagi i otyłości, a w konsekwencji do rozwoju wspomnianych wcześniej chorób cywilizacyjnych. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca aktywność fizyczną w wymiarze około 150 min tygodniowo w przypadku wysiłku umiarkowanego lub 75 min wysiłku intensywnego.  Wydłużenie tego czasu do 300 min tygodniowo da nam dodatkowe korzyści zdrowotne. Osoby, które do tej pory prowadziły raczej siedzący tryb życia, aktywność fizyczną powinny wprowadzać do swego życia stopniowo. Zacząć można od wplatania drobnych form aktywności do życia codziennego. Zamiast windy wybierać schody, wybrać się do sklepu na piechotę lub rowerem do pracy. Możliwości uprawiania różnych form aktywności fizycznej wydają się być w obecnych czasach nieograniczone. Od wspomnianego spaceru i wchodzenia po schodach poczynając ,na wyrafinowanych ćwiczeniach z trenerem personalnym lub sportach ekstremalnych kończąc.

 

Aktualne tempo życia, nowe technologie, nieustanna rywalizacja znacznie wpływa na poziom stresu. U części z nas stres jest efektem starań by w zmieniającej się rzeczywistości utrzymać się na powierzchni. Pozostała część doznaje stresu z powodu tego, iż za tą rzeczywistością nie nadążają. Pewien poziom stresu utrzymuje się w naszym organizmie w zasadzie ciągle i do pewnego stopnia jest zjawiskiem pozytywnym (eustres). Jednak jeżeli jego poziom wzrasta i przekracza nasze możliwości adaptacyjne (dystres) stanowi spory problem. Podwyższone ciśnienie tętnicze, szybsza akcja serca, zwiększony poziom cukru we krwi to efekty wydzielającej się w stresie adrenaliny. Brak umiejętności skutecznego rozładowania stresu znacznie odbija się na naszym zdrowiu zarówno psychicznym jak i fizycznym. Zwiększy ryzyko zachorowania na depresję, nerwicę, chorobę wrzodową, nadciśnienie tętnicze, a także zwiększy ryzyko zawału serca czy udaru mózgu. Ponadto stres może również negatywnie odbijać się na relacjach międzyludzkich. Konflikty między współpracownikami, między pracownikiem a przełożonym, konflikty w rodzinie, w efekcie utrata pracy, rozwód, kolejne stresory.

Podobnie jak w przypadku aktywności fizycznej, również stres można rozładować na bardzo wiele różnych sposobów. Jedną z najprostszych metod jest dbanie o odpoczynek oraz prawidłowy sen.  Organizm potrzebuje regeneracji po godzinach zwiększonej aktywności. Zadbajmy o to by nasz sen trwał nieprzerwanie przez co najmniej 6 godzin. Dobrymi sposobami na rozładowanie stresu może być również  uprawianie sportu, słuchanie muzyki, odpoczynek z książką w ręku czy nawet seks. Do nieco bardziej zaawansowanych metod radzenia sobie ze stresem moglibyśmy zaliczyć wszelkiego rodzaju techniki i treningi relaksacyjne czy np. jogę. Utrzymanie stresu na poziomie akceptowalnym dla naszego organizmu nie tylko bezpośrednio wpływa na nasze zdrowie fizyczne lecz również na dobrostan psychiczny i społeczny co również wg Światowej Organizacji Zdrowia jest dla zdrowia ważne.

 

Styl życia jest wg Lalonda czynnikiem mającym największy wpływ na zdrowie człowieka. W tej również części jako pojedyncze jednostki mamy największe możliwości wprowadzenia zmian. W przypadku pozostałych pól możliwości wpływania na zmiany przez jednego człowieka są znacznie ograniczone co nie oznacza, że nie ma ich wcale.

 

Środowisko

W około 20% na nasze zdrowie wpływa środowisko w którym przyszło nam żyć. Znaczenie ma jakość powietrza którym oddychamy, jakość wody którą pijemy i używamy np. do mycia żywności, jakość samej żywności czy ryzyko zawodowe wynikające z wykonywanej pracy.

Jakość naszego powietrza jest zdecydowanie jedną z najgorszych w europie. Niska emisja będąca efektem spalania niskiej jakości paliwa w domowych piecach, spaliny generowane przez coraz większą ilość samochodów, emisja zanieczyszczeń przez zakłady pracy. Wszystko to przyczynia się do powstawania smogu. Problem nasila się głównie w okresie grzewczym ponieważ to jakość paliwa w przydomowych piecach ma największe znaczenie. Spalanie niskiej jakości węgla lub jego pochodnych, złej jakości drewna czy w skrajnym przypadku śmieci generuje olbrzymie ilości pyłów, a także rakotwórczych węglowodorów aromatycznych, dioksyn, furanów itd. Efektem jest zwiększenie ryzyka zachorowań na choroby płuc, krążenia oraz nowotwory. W pewnym stopniu jest to element na który możemy mieć wpływ. Lepszej jakości węgiel, drewno, całkowita rezygnacja ze spalania odpadów, wymiana źródeł ciepła na ekologiczne takie jak gazowe, węglowe 5 generacji, pompy ciepła, inwestycje w energię słoneczną (panele solarne, ogniwa fotowoltaiczne), termoizolacja budynków. Sporym argumentem w dyskusji mogą być aspekty finansowe, jednak oszczędności płynące ze stosowania złej jakości pieców i paliwa bywają jedynie pozorne. W ostatnich latach pojawiają się programy zarówno lokalne jak i ogólnokrajowe mające na celu dofinansowanie inwestycji, które mogą mieć wpływ na środowisko. Przesiadka z samochodu na rower, publiczny środek transportu lub chociaż organizowanie wspólnego transportu ze współpracownikami lub znajomymi może ograniczyć ilość poruszających się po drogach samochodów.

 

Na jakość wody nie będziemy mieli już tak dużego wpływu. Największe  zanieczyszczenia generuje tu przede wszystkim przemysł i rolnictwo. Możemy jednak zwrócić uwagę na ilość wody jaką wszyscy zużywamy. Wobec ciągłego pomniejszania się zasobów wody warto poczynić kroki, które wpłyną na ograniczenie jej zużycia.

 

Jakość żywności ściśle związana będzie z procesem jej produkcji. Maksymalizacja zysków przyczynia się do stosowanie nie zawsze ekologicznych i korzystnych dla naszego organizmu metod produkcyjnych. Opryskiwanie roślin wszelkiego rodzaju środkami ochrony takimi jak pestycydy, stosowanie w produkcji mięsa antybiotyków to tylko niektóre przykłady. Na sposób produkcji żywności raczej jednostkowo nie wpłyniemy, możemy jednak zwracać uwagę na to co kupujemy i spożywamy. Czytajmy etykiety, wybierajmy ekologiczną żywność. Warzywa i owoce należy przed spożyciem dokładnie umyć. W taki prosty sposób zredukujemy ryzyko.

 

Kwestie bezpieczeństwa i higieny pracy na przestrzeni lat również znacząco ewoluowały. Jeszcze kilkanaście lat temu BHP kojarzyło się jedynie ze smutnym panem z nieodzowną teczką. W dzisiejszych czasach BHP to niejednokrotnie całe systemy bezpieczeństwa w ramach których działają zarówno specjaliści BHP jak również lekarze medycyny pracy, kierownictwo zakładów pracy, ale przede wszystkim sami pracownicy. O kwestie BHP może dbać każdy z nas. Wynika to zarówno z uregulowań prawnych, które zobowiązują każdego pracodawcę do zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy jak również ogrom rozwiązań technicznych i organizacyjnych, które pozwalają na ochronę przed zagrożeniami. Jednak nawet najlepsze systemy, najsurowsze kary czy najlepsza jakość środków ochrony nie zastąpią świadomości pracowników. Wszystkie te działania zmierzają do minimalizowania ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą poprzez prewencję wypadków przy pracy oraz ograniczanie działania czynników szkodliwych i co za tym idzie zmniejszenie zachorowań na choroby zawodowe.

 

Czynniki genetyczne i organizacja opieki zdrowotnej

Na powyższe pola zdrowia przypada odpowiednio 20 i 10% wpływu na nasze zdrowie wg Lelonda. Na te dziedziny wpływ mamy najmniejszy. W przypadku czynników genetycznych ogromne znaczenie będzie miała profilaktyka. Będąc świadomym swych rodzinnych obciążeń genetycznych możemy przecież zrobić wiele aby zredukować ryzyko zachorowania. Wracamy zatem przede wszystkim do zdrowego stylu życia oraz regularnych badań. Wczesne wykrycie choroby zazwyczaj znacznie poprawia rokowania co do skuteczności terapii.

 

Organizacja opieki zdrowotnej w naszym kraju z pewnością daleka jest od doskonałości. Wg danych Ministerstwa Zdrowia w 2019r. nakłady na służbę zdrowia wyniosą około 4,92% PKB. Jesteśmy pod tym względem w ogonie Europy. Pomimo dobrego wyszkolenia polskiej kadry medycznej borykamy się ciągle z jej niedoborem. Niskie pensje stają się przyczyną emigracji zarobkowej personelu medycznego oraz coraz mniejszą liczbą absolwentów kierunków medycznych (szczególnie pielęgniarskiego). Pozostaje nam jedynie wierzyć w zapewnienia zarządzających służbą zdrowia w naszym kraju, że sytuacja ta będzie się jednak systematycznie polepszać.

 

Podsumowując powyższy artykuł musimy uświadomić sobie, że w znacznym stopniu nasze zdrowie jest w naszych rękach. Dbając o siebie i otaczające nas środowisko w takim stopniu w jakim możemy wdrażamy przytoczoną już na początku zasadę, iż lepiej zapobiegać niż leczyć.

Kategorie

Kim jesteśmy?

Naszą pasją jest nauczanie jak ratować. Aby dobrze ratować i dobrze leczyć trzeba mieć do tego dobry sprzęt i dużą wiedzę - my to ułatwiamy.

Masz pytania?

Skontaktuj się z nami